حسن حسن زاده آملى
325
ده رساله فارسى (فارسى)
واكر مانالاؤوس در مثلثات كروى ، و بيست باب اسطرلاب خواجه طوسى ، و ربع مجيب ) شرح علامه خضرى بر تذكره خواجه طوسى را ، و بعد از آن زيج بهادرى را ، و بعد از آن مجسطى را . غرض اينكه فصل سوم باب ششم فارسى هيئت ياد شده در پيرامون مطالب مذكور اين بحث است كه بعنوان تمرين و مزيد استبصار نقل آن را مناسب و مفيد مىبينيم . چنين گويد : فصل سيم در بيان احوالى كه عارض مىشود كوكب را در طول و عرض با هم : كواكب قريب به ارض خصوصا قمر را گاه چنان مىشود كه مواضع حقيقى اين كواكب ، مخالف مواضع مرئى مىشود هم در طول و هم در عرض . بيانش آنست كه خط خارج از مركز عالم به مركز كوكب تقاطع مىكند با خطى كه از موضع ناظر به مركز كوكب رفته است ، و اين زاويه تقاطع را زاويه اختلاف منظر گويند ، و صورتش اين است ، شكل 16 . و ارتفاع موضع مرئى كوكب به قدر اين زاويه از ارتفاع حقيقى كمتر مىشود ، و اين وقتى است كه كوكب بر سمت رأس نباشد ، و اگر به سمت رأس باشد هر دو خط بر